Akkoord Fiat haalt te weinig uit eigen mensen

Op de website van NU.nl stond op 15 januari j.l. een artikel over het sociaal akkoord dat bij Fiat is bereikt. Hierin stemmen de medewerkers in Turijn in met een verslechtering van hun arbeidsvoorwaarden in ruil voor nieuwe investeringen die de productie in Italië veilig stellen. Het akkoord betreft onder andere de beperking van het stakingsrecht, minder pauzes en een strenger beleid rond ziekteverzuim.

De vraag is nu hoe dat akkoord er had uitgezien als Fiat haar medewerkers meer had betrokken bij het proces.
In het huidige akkoord behouden de medewerkers hun baan, hetgeen voor hun zekerheid oplevert. Maar deze zekerheid gaat gepaard met minder vrijheid. Dit gevoel zal op den duur gaan wringen waardoor de motivatie en de effectiviteit van de mensen vermindert. Het management zal op termijn de druk op de medewerkers steeds verder moeten opvoeren om de door hun gestelde bedrijfsdoelen niet in gevaar te brengen.

Deze bedrijfsdoelen (280.000 auto’s produceren per jaar) worden nagestreefd door de controle op de medewerkers te vergroten en de vrijheid die de medewerkers voelen te beperken. De dialoog met de medewerkers is niet gezocht. Ze worden nu geconfronteerd met een fait accompli waar ze alleen maar ja of nee op kunnen zeggen.

Maar wat zou er gebeurd zijn als Fiat haar medewerkers had uitgenodigd om mee te denken? Het Braziliaanse Semco heeft in de vorige eeuw al laten zien dat het betrekken van medewerkers uit het hele bedrijf bij strategische beslissingen een positief effect heeft op de bedrijfsresultaten. Daar hebben ze laten zien dat het geven van meer vrijheid ertoe leidde dat medewerkers meer verantwoordelijkheid namen, ook in productieafdelingen! Men identificeerde zich met het bedrijf en de bedrijfsdoelen. Medewerkers durfden met eigen ideeën en oplossingen te komen, ze namen initiatief door het hele bedrijf.
Fiat probeert het nu op te lossen door meer centrale controle uit te oefenen. Ze hadden op basis van ervaringen van o.a. Semco wellicht meer uit het akkoord kunnen halen dan nu het geval is als ze de dialoog eerder hadden gezocht.